Trong nhà ở Việt Nam, cửa phòng ngủ thường rộng khoảng 0,8–0,9 m, cao khoảng 2,0–2,2 m; cửa nhà vệ sinh hẹp hơn, khoảng 0,7–0,8 m; cửa chính căn hộ khoảng 0,9–1,1 m; cửa chính nhà phố thường làm nhiều cánh, rộng từ 1,2 m trở lên. Đây là các kích thước thường gặp chứ không phải quy định bắt buộc. Điều quan trọng hơn con số là cửa phải đủ rộng cho người và đồ đạc đi qua, cho xe lăn nếu cần, và đáp ứng yêu cầu thoát nạn.
Đo kích thước nào
Khi nói "cửa rộng 0,9 m", cần biết đang nói kích thước nào:
| Kích thước | Đo từ đâu | Dùng khi |
|---|---|---|
| Kích thước lỗ tường (ô chờ) | Mép tường này sang mép tường kia nơi lắp khung | Xây tường, đặt khung |
| Kích thước phủ bì khung | Mép ngoài khung cửa | Đặt hàng khung cửa |
| Kích thước thông thuỷ (lọt lòng) | Khoảng trống thật sự người đi qua khi cửa mở hết | Kiểm tra xe lăn, đồ đạc, quy chuẩn thoát nạn |
Kích thước thông thuỷ luôn nhỏ hơn lỗ tường vài phân đến cả chục phân, do khung, gioăng và độ dày cánh khi mở. Một cánh cửa mở 90 độ cũng chiếm mất vài phân của lối đi. Vì vậy khi tính xem tủ lạnh, giường có lọt không, hãy đo thông thuỷ.
Kích thước thường gặp theo vị trí
| Vị trí | Chiều rộng thường gặp | Chiều cao thường gặp | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Cửa chính nhà phố | Từ 1,2 m trở lên, 2–4 cánh | 2,2–2,8 m | Tuỳ mặt tiền, có thể kèm ô thoáng trên |
| Cửa chính căn hộ | 0,9–1,1 m (một cánh), lớn hơn nếu cánh mẹ con | 2,1–2,2 m | Theo thiết kế toà nhà, thường là cửa chống cháy |
| Cửa phòng ngủ | 0,8–0,9 m | 2,0–2,2 m | Nên đủ cho giường, tủ tháo rời đi qua |
| Cửa nhà vệ sinh | 0,7–0,8 m | 2,0–2,1 m | Nhà có người già nên làm rộng hơn |
| Cửa ban công | 0,8–1,6 m (một hoặc hai cánh) | 2,0–2,4 m | Thường nhôm kính |
| Cửa sổ phòng | 0,8–1,6 m | 1,2–1,6 m | Bậu cửa thường cách sàn khoảng 0,8–1,0 m |
Nhiều gia đình điều chỉnh vài phân để kích thước rơi vào "cung tốt" của thước Lỗ Ban theo quan niệm dân gian, có bài riêng ở danh mục Phong tục quanh cửa. Điều chỉnh vài phân thường không ảnh hưởng công năng.
Đủ rộng cho đồ đạc
Lỗi hay gặp nhất khi xây sửa nhà là cửa vừa đủ cho người nhưng không đủ cho đồ. Trước khi chốt kích thước, nghĩ tới:
- Tủ lạnh: tủ lạnh lớn hai cánh có thể rộng gần 0,9 m, sâu trên 0,7 m. Cửa bếp và lối vào phải đủ cho tủ đi qua, kể cả khi phải nghiêng.
- Giường, nệm: nệm lớn có thể uốn được, nhưng khung giường gỗ liền thì không.
- Tủ quần áo, sofa: nhiều loại phải tháo rời mới qua cửa phòng 0,8 m.
- Máy giặt: rộng khoảng 0,6 m, nhưng cần thêm chỗ cho tay người khiêng.
Đủ rộng cho xe lăn, khung tập đi
Người ngồi xe lăn cần chiều rộng thông thuỷ khoảng 0,8–0,9 m trở lên để qua cửa thoải mái, kèm khoảng trống trước và sau cửa để xoay xe. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình bảo đảm người khuyết tật tiếp cận sử dụng (QCVN 10 của Bộ Xây dựng) có quy định cụ thể cho công trình công cộng; với nhà ở, đây là khuyến nghị nên làm theo nếu nhà có người già, người khuyết tật hoặc có thể cần trong tương lai.
Ngưỡng cửa thấp hoặc không có ngưỡng, tay nắm dạng gạt thay cho núm tròn cũng giúp người già, người yếu tay dễ dùng hơn.
Đủ cho thoát nạn
Quy chuẩn an toàn cháy cho nhà và công trình (QCVN 06 của Bộ Xây dựng) đặt yêu cầu tối thiểu về chiều rộng và chiều cao thông thuỷ cho cửa trên lối thoát nạn; nhiều trường hợp ở mức khoảng 0,8 m chiều rộng và khoảng 1,9 m chiều cao, có trường hợp yêu cầu lớn hơn tuỳ số người. Với chung cư, cửa căn hộ do chủ đầu tư thiết kế theo quy chuẩn; khi thay cửa, nên hỏi ban quản lý để không làm nhỏ đi lối thoát.
Cửa sổ và an toàn trẻ nhỏ
Ở nhà nhiều tầng, chung cư, cửa sổ có bậu thấp là nguy cơ trẻ trèo lên và ngã. Vài nguyên tắc:
- Bậu cửa sổ nên đủ cao, hoặc có lan can, song chắn phía trong.
- Cửa sổ mở quay, mở lật nên có chốt hạn chế độ mở (khoảng 10 cm) ở phòng trẻ.
- Không kê giường, ghế, tủ thấp sát cửa sổ để trẻ không có chỗ trèo.
- Lưới an toàn ban công cần chắc chắn và vẫn có ô mở để thoát nạn khi cháy.
Góc nhìn hôm nay
Kích thước cửa thường được chọn theo thói quen của thợ hoặc theo mẫu có sẵn. Dành mười phút ngồi tính trước: đồ đạc lớn nhất sẽ đi qua cửa nào, ai trong nhà có thể cần xe lăn sau này, cửa nào là lối thoát. Vài phân thêm vào lúc xây nhẹ hơn nhiều so với việc đập tường mở rộng cửa về sau.
Câu hỏi thường gặp
Cửa phòng ngủ thường rộng bao nhiêu?
Cửa phòng ngủ thường rộng khoảng 0,8–0,9 m và cao khoảng 2,0–2,2 m. Nên đo thông thuỷ để chắc giường, tủ và đồ đạc lớn đi qua được.
Cửa nhà vệ sinh nên rộng bao nhiêu?
Thường khoảng 0,7–0,8 m. Nhà có người già hoặc người dùng xe lăn nên làm rộng hơn, khoảng 0,8–0,9 m thông thuỷ, và hạn chế ngưỡng cao.
Kích thước thông thuỷ của cửa là gì?
Là khoảng trống thật sự người đi qua khi cửa mở hết, nhỏ hơn kích thước lỗ tường do khung, gioăng và độ dày cánh. Đây là kích thước nên dùng khi tính lối đi cho đồ đạc và xe lăn.
Xe lăn cần cửa rộng bao nhiêu?
Người ngồi xe lăn cần chiều rộng thông thuỷ khoảng 0,8–0,9 m trở lên để đi qua thoải mái, kèm khoảng trống trước và sau cửa để xoay xe.