Cửa hướng tây nóng vì nắng chiều chiếu xiên, thấp và kéo dài đúng lúc không khí đã nóng nhất trong ngày; cách giảm nóng hiệu quả nhất là chặn nắng từ bên ngoài, trước khi nó chạm vào kính. Với hướng tây, lam đứng hoặc lam xoay, cây xanh, mái hiên sâu kết hợp vách che hai bên hiệu quả hơn mái hiên ngang đơn thuần. Kính hộp, kính Low-E, phim cách nhiệt và rèm màu sáng là lớp phòng thủ thứ hai.
Vì sao hướng tây nóng hơn hướng đông
Buổi sáng và buổi chiều, mặt trời đều ở thấp. Nhưng nắng sáng (hướng đông) chiếu vào lúc không khí và tường nhà còn mát sau đêm. Nắng chiều (hướng tây) chiếu vào lúc không khí đã nóng cả ngày, tường đã tích nhiệt, nên nhà nóng cộng dồn. Tường và kính hướng tây còn tiếp tục nhả nhiệt vào nhà tới tối, khiến phòng hướng tây khó ngủ.
Ở Việt Nam, mùa hè nắng chiều thường kéo dài tới gần 6 giờ tối. Ở vùng có gió Lào khô nóng như Bắc Trung Bộ, cửa hướng tây vừa nhận nắng vừa nhận gió nóng.
Che nắng bên ngoài: lớp phòng thủ quan trọng nhất
Một nguyên tắc của kiến trúc khí hậu: che nắng bên ngoài kính hiệu quả hơn nhiều so với che bên trong. Rèm trong nhà chặn ánh sáng, nhưng nhiệt đã đi qua kính vào phòng rồi. Lam, mái che bên ngoài chặn nắng trước khi tới kính.
| Giải pháp | Hiệu quả với nắng tây | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mái hiên, ô văng ngang | Thấp đến vừa | Chặn tốt nắng trưa cao, nhưng nắng chiều thấp vẫn chiếu xiên vào dưới mái |
| Lam đứng (vây đứng) | Cao | Chặn nắng xiên từ bên hông, hợp hướng tây |
| Lam xoay điều chỉnh được | Cao | Mở khi không nắng để lấy gió, đóng khi nắng gắt |
| Cửa chớp, cửa lá sách bên ngoài | Cao | Giải pháp truyền thống, vừa che nắng vừa thông gió |
| Mành tre, mành trúc treo ngoài hiên | Vừa đến cao | Rẻ, dễ cuộn lên hạ xuống |
| Cây xanh, giàn leo | Vừa đến cao | Lá xanh che nắng và làm mát không khí nhờ thoát hơi nước |
Lam đứng hiệu quả với hướng tây vì nắng chiều đến từ hướng thấp, có góc chếch. Các tấm lam dựng đứng, đặt nghiêng về phía nắng, chặn tia nắng xiên mà vẫn cho nhìn ra ngoài và gió đi qua.
Kính và vật liệu cửa
- Kính hộp: hai lớp kính có khoảng khí giữa, giảm truyền nhiệt tốt hơn kính đơn, đồng thời cách âm.
- Kính Low-E: kính có lớp phủ mỏng giảm truyền nhiệt bức xạ. Có loại được thiết kế cho khí hậu nóng, cho ánh sáng qua mà hạn chế nhiệt.
- Phim cách nhiệt dán kính: giải pháp cho cửa kính có sẵn; chọn loại giảm nhiệt mà vẫn đủ sáng, tránh phim quá tối làm phòng u ám.
- Khung có cầu cách nhiệt: với cửa nhôm, khung có lớp cách nhiệt giữa hai mặt nhôm giảm truyền nhiệt qua khung.
- Cửa gỗ, cửa đặc ít truyền nhiệt hơn cửa kính lớn; cân nhắc giảm diện tích kính ở mặt tây.
Bên trong nhà: lớp thứ ba
- Rèm hai lớp: lớp ngoài màu sáng, mặt hướng ra kính phản xạ, lớp trong dày cản sáng.
- Kéo rèm từ trưa, trước khi nắng tây chiếu vào, không đợi phòng nóng mới kéo.
- Mở cửa thông gió buổi tối khi không khí ngoài trời đã dịu, để xả nhiệt tường tích cả chiều.
- Đặt phòng phụ ở phía tây khi thiết kế: cầu thang, kho, nhà vệ sinh, tủ âm tường làm "lớp đệm" nhiệt cho phòng ngủ, phòng khách phía trong.
Tường và mái quanh cửa
Cửa chỉ là một phần. Tường hướng tây cũng tích rất nhiều nhiệt. Một số cách thường dùng: sơn màu sáng phản xạ nhiệt, làm tường hai lớp có khe thông gió ở giữa, ốp gạch thông gió hoặc gạch gốm có lỗ, trồng cây leo trên giàn cách tường một khoảng. Mái nhà nóng cũng làm cả tầng trên nóng, cần chống nóng mái cùng lúc.
Một vài lưu ý an toàn
- Lam, mành, giàn cây phía ngoài phải được cố định chắc, chịu được gió bão; kiểm tra trước mùa mưa bão.
- Không bịt kín hoàn toàn mặt tiền bằng lam cố định mà không có ô mở được, vì đó có thể là lối thoát khi có cháy.
- Khi dán phim lên kính cường lực, kính hộp, nên hỏi nhà cung cấp kính để tránh làm kính nóng cục bộ, tăng nguy cơ nứt.
Góc nhìn hôm nay
Ông bà ta tránh làm nhà hướng tây, nhưng ở phố, nhiều nhà không có lựa chọn. Tin tốt là cửa hướng tây có thể "thuần hoá" được. Một hàng lam đứng, một giàn hoa giấy, một tấm mành tre có thể làm giảm đáng kể sức nóng buổi chiều mà vẫn để nhà sáng và thoáng. Những giải pháp ấy rẻ hơn nhiều so với tiền điện điều hoà chạy hết công suất mỗi chiều hè.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhà có cửa hướng tây nóng?
Vì nắng chiều chiếu xiên, thấp và kéo dài đúng lúc không khí và tường nhà đã nóng cả ngày; tường, kính hướng tây còn tiếp tục nhả nhiệt vào nhà tới tối.
Che nắng cửa hướng tây bằng gì hiệu quả nhất?
Che từ bên ngoài, trước khi nắng chạm kính: lam đứng hoặc lam xoay, cửa chớp, mành tre, cây xanh. Mái hiên ngang kém hiệu quả hơn vì nắng chiều thấp vẫn chiếu xiên vào.
Kính Low-E có giúp chống nóng không?
Có. Kính Low-E có lớp phủ giảm truyền nhiệt bức xạ, kết hợp với kính hộp giúp giảm nóng đáng kể. Với cửa kính có sẵn, có thể dùng phim cách nhiệt phù hợp.
Rèm trong nhà có chống nóng được không?
Có giúp một phần, nhất là rèm hai lớp có mặt ngoài màu sáng, nhưng kém hơn che nắng bên ngoài vì nhiệt đã đi qua kính vào phòng. Nên kéo rèm từ trưa, trước khi nắng tây chiếu vào.