Cửa biển, cửa sông là nơi nguy hiểm nhất để tắm: dòng nước sông chảy ra, thuỷ triều lên xuống, dòng chảy xa bờ (dòng rip), hố sâu đột ngột và luồng tàu thuyền gặp nhau ở cùng một chỗ. Nguyên tắc an toàn đơn giản nhất là không tắm sát cửa sông, chỉ tắm ở bãi có cứu hộ và cờ báo, luôn trông trẻ trong tầm tay. Nếu bị dòng nước cuốn ra xa, đừng bơi ngược vào bờ mà bơi song song với bờ cho tới khi thoát khỏi dòng.
Vì sao cửa sông nguy hiểm hơn bãi tắm thường
| Yếu tố | Điều gì xảy ra ở cửa sông |
|---|---|
| Dòng chảy của sông | Nước sông liên tục chảy ra biển, nhất là sau mưa, mùa lũ; dòng có thể mạnh hơn sức bơi người lớn |
| Thuỷ triều | Khi triều rút, nước trong sông và đầm phá rút ra qua cửa rất mạnh; khi triều lên, dòng đổi chiều |
| Đáy thay đổi | Phù sa bồi, xói liên tục tạo bãi cạn và hố sâu đột ngột, không nhìn thấy từ trên mặt nước |
| Dòng chảy xa bờ (rip) | Hay hình thành ở gần cửa sông, mỏm đá, kè, nơi sóng vỡ không đều |
| Tàu thuyền | Cửa sông là luồng ra vào của tàu cá, thuyền, cano |
| Nước đục | Nước pha phù sa khó nhìn thấy đáy, khó thấy người gặp nạn |
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) coi đuối nước là một trong những nguyên nhân tử vong do thương tích hàng đầu ở trẻ em và thanh thiếu niên trên thế giới. Ở Việt Nam, mùa hè năm nào báo chí cũng đưa tin về các vụ đuối nước ở biển, sông, nhiều vụ xảy ra ở khu vực gần cửa sông, bãi tắm tự phát không có cứu hộ.
Nhận biết dòng chảy xa bờ
Dòng chảy xa bờ (rip current) là dòng nước hẹp chảy mạnh từ bờ ra ngoài khơi, xuyên qua vùng sóng vỡ. Người tắm có thể bị cuốn ra xa rất nhanh dù nước chỉ ngang ngực. Dấu hiệu thường gặp:
- Một dải nước sẫm màu hơn hai bên, trông có vẻ "êm" vì ít sóng vỡ.
- Bọt, rác, rong trôi đều đặn ra phía ngoài.
- Một khoảng trống trong hàng sóng vỡ.
- Nước đục hơn do cát bị khuấy lên.
Điều nguy hiểm là dải nước trông êm ấy lại hay được người không biết chọn làm chỗ tắm.
Nếu bị cuốn ra xa
- Giữ bình tĩnh. Dòng rip kéo ra xa, không kéo chìm xuống. Hoảng loạn và kiệt sức mới là thứ gây chết đuối.
- Đừng bơi ngược dòng thẳng vào bờ. Không ai khoẻ hơn dòng nước.
- Bơi song song với bờ cho tới khi cảm thấy không còn bị kéo, rồi mới bơi chếch vào bờ.
- Nếu không bơi nổi, thả nổi ngửa, giơ tay vẫy và gọi to để người trên bờ, nhân viên cứu hộ nhìn thấy.
Nếu thấy người khác gặp nạn
- Gọi cứu hộ ngay, hô to cho người xung quanh biết.
- Gọi số khẩn cấp: 112 (tìm kiếm cứu nạn), 114 (cứu nạn cứu hộ), 115 (cấp cứu y tế).
- Ném vật nổi: phao, can nhựa rỗng, thùng xốp, ván, buộc dây nếu có.
- Không lao xuống nước cứu khi không được huấn luyện: rất nhiều vụ người cứu cũng bị đuối. Nguyên tắc cứu đuối thường được dạy là "ném, đưa, chèo, bơi": ném vật nổi trước, đưa sào hay dây, dùng thuyền nếu có, bơi ra cứu chỉ là lựa chọn cuối và chỉ dành cho người có kỹ năng.
- Khi đưa được người lên bờ, gọi cấp cứu, kiểm tra hơi thở; nếu đã học sơ cứu, làm hô hấp nhân tạo theo hướng dẫn đã học trong lúc chờ.
Nguyên tắc cho cả gia đình
- Chọn bãi tắm có cứu hộ, có chòi, có cờ báo, có biển chỉ dẫn. Tránh bãi tắm tự phát, nhất là gần cửa sông, cửa lạch, kè đá.
- Đọc cờ báo: ở nhiều bãi biển, cờ đỏ là cấm tắm, cờ vàng là cẩn thận. Hỏi nhân viên cứu hộ nếu không chắc.
- Trẻ em luôn trong tầm tay người lớn biết bơi, mặc áo phao, kể cả khi chỉ chơi ở mép nước. Phao tay, phao bơi đồ chơi không thay được áo phao.
- Không tắm khi đã uống rượu bia, khi vừa ăn no, khi mệt, khi trời tối.
- Không tắm khi biển động, khi có thông báo bão, áp thấp, sau mưa lớn (nước sông đổ ra mạnh).
- Tắm theo nhóm, hẹn nhau một người luôn ở trên bờ trông.
- Cho trẻ học bơi và học an toàn dưới nước từ sớm; nhiều nơi có lớp bơi cho trẻ trong mùa hè.
Ở đầm phá và sông
Nước đầm phá, sông thường trông lặng, nhưng có hố sâu, bùn lún, dòng chảy ngầm, đặc biệt ở khu vực đào cát, gần trụ cầu, gần cửa thông ra biển. Không tắm ở những nơi không có biển báo cho phép. Khi đi thuyền trên phá, trên sông, luôn mặc áo phao, không ngồi trên mạn thuyền, không lên thuyền quá tải.
Góc nhìn hôm nay
Cửa biển là nơi đẹp nhất để ngắm, nhưng không phải nơi để tắm. Ông bà ở các làng chài vẫn dặn con cháu đừng tắm ở "miệng cửa", vì họ hiểu con nước hơn ai hết. Lời dặn ấy hôm nay vẫn đúng. Ngắm sông gặp biển từ trên bờ, từ mỏm đá, từ thuyền có áo phao; còn tắm thì ra bãi có cứu hộ, cách xa cửa sông.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không nên tắm ở cửa sông?
Vì ở cửa sông có dòng nước sông chảy ra, thuỷ triều rút mạnh, dòng chảy xa bờ, hố sâu đột ngột do phù sa bồi xói và luồng tàu thuyền ra vào. Những yếu tố này có thể cuốn người đi rất nhanh.
Bị dòng chảy xa bờ cuốn thì làm gì?
Giữ bình tĩnh, không bơi ngược thẳng vào bờ, mà bơi song song với bờ cho tới khi thoát khỏi dòng rồi mới bơi chếch vào. Nếu không bơi nổi, thả nổi ngửa và vẫy tay kêu cứu.
Thấy người đuối nước nên làm gì?
Gọi cứu hộ và số khẩn cấp 112, 114 hoặc 115, ném vật nổi như phao, can nhựa, thùng xốp. Không lao xuống cứu nếu không được huấn luyện vì người cứu cũng dễ bị đuối.
Làm sao nhận biết dòng chảy xa bờ?
Thường là dải nước sẫm màu, ít sóng vỡ, có bọt và rác trôi ra ngoài, hoặc một khoảng trống trong hàng sóng. Dải nước trông êm ấy thường nguy hiểm nhất.