Kính cường lực là kính thường được nung nóng rồi làm nguội nhanh để bề mặt chịu nén, cứng hơn kính thường nhiều lần, và khi vỡ thì vụn thành hạt nhỏ ít sắc; kính dán an toàn là hai hay nhiều lớp kính kẹp một lớp phim nhựa (thường là PVB), khi vỡ các mảnh vẫn dính vào phim, không rơi ra. Cửa kính lớn, cửa ra ban công, cửa phòng tắm nên dùng một trong hai loại kính an toàn này, và nên dán dải nhận biết ngang tầm mắt để không ai đâm vào.
Kính thường: vì sao nguy hiểm
Kính nổi thông thường (kính float) khi vỡ tạo thành những mảnh lớn, nhọn, sắc như dao. Một cú va mạnh, một vật ném vào, hay đơn giản là một đứa trẻ chạy đâm vào cửa kính, có thể gây vết cắt sâu, nguy hiểm. Vì vậy ở nhiều nước, quy chuẩn xây dựng bắt buộc dùng kính an toàn cho cửa đi, vách kính sát sàn, lan can kính, cửa phòng tắm.
Kính cường lực: cứng và vỡ vụn
Làm thế nào
Tấm kính đã cắt và mài cạnh xong được nung tới khoảng hơn 600 độ C, rồi thổi khí làm nguội nhanh hai mặt. Bề mặt nguội và co lại trước, phần lõi nguội sau; kết quả là bề mặt bị nén, lõi bị kéo. Lớp nén trên bề mặt giúp kính chịu va đập và chịu nhiệt tốt hơn kính thường nhiều lần.
Vỡ thế nào
Khi vỡ, năng lượng tích trong kính giải phóng cùng lúc, cả tấm vỡ thành hàng nghìn hạt nhỏ, cạnh tù hơn mảnh kính thường. Vì thế kính cường lực thường được gọi là kính an toàn. Tuy vậy, cả tấm sẽ sụp xuống, để lại một lỗ trống.
Không cắt, không khoan sau khi tôi
Mọi việc cắt, khoan lỗ, mài cạnh phải làm trước khi tôi. Kính cường lực đã tôi mà cố khoan, cắt sẽ vỡ ngay. Vì thế khi đặt cửa kính cường lực, kích thước và vị trí lỗ bản lề, tay nắm phải đo chính xác từ đầu.
Hiện tượng "kính tự vỡ"
Kính cường lực đôi khi vỡ mà không có tác động rõ ràng. Một nguyên nhân được biết đến là tạp chất nickel sulfide rất nhỏ lẫn trong kính, theo thời gian giãn nở và làm kính vỡ. Các nhà sản xuất có thể giảm rủi ro bằng quy trình "ngâm nhiệt" (heat soak test): nung lại kính đã tôi ở nhiệt độ nhất định để những tấm có tạp chất vỡ ngay trong nhà máy. Cạnh kính bị sứt mẻ khi lắp đặt cũng là nguyên nhân vỡ thường gặp.
Kính dán an toàn: vỡ mà không rơi
Kính dán gồm hai tấm kính (hoặc nhiều hơn) với một lớp phim nhựa trong suốt ở giữa, ép dưới nhiệt và áp suất. Lớp phim phổ biến là PVB; có loại dùng phim khác cho độ cứng cao hơn.
- Khi vỡ: kính nứt thành mạng nhện, các mảnh vẫn dính trên phim, tấm kính vẫn đứng tại chỗ, không có mảnh văng.
- Chống xuyên: khó đâm thủng hơn, nên dùng cho cửa sổ tầng cao, mái kính, lan can, cửa trưng bày.
- Cách âm: lớp phim giúp giảm tiếng ồn tốt hơn kính đơn cùng độ dày.
- Chặn tia cực tím: phim PVB cản phần lớn tia UV, giúp đồ đạc ít bạc màu.
Kính chắn gió phía trước ô tô là ví dụ quen thuộc của kính dán. Có thể dán hai tấm kính cường lực với nhau để vừa cứng vừa không rơi mảnh, dùng cho lan can, sàn kính.
So sánh nhanh
| Kính thường | Kính cường lực | Kính dán an toàn | |
|---|---|---|---|
| Độ bền va đập | Thấp | Cao | Trung bình đến cao (tuỳ kính thành phần) |
| Khi vỡ | Mảnh lớn, sắc | Vụn thành hạt nhỏ, cả tấm sụp | Nứt nhưng mảnh dính trên phim, tấm vẫn đứng |
| Gia công sau khi làm xong | Cắt được | Không cắt, khoan được | Cắt được (nếu kính thành phần là kính thường) |
| Cách âm | Thấp | Như kính thường cùng độ dày | Tốt hơn |
| Hay dùng cho | Cửa sổ nhỏ, khung tranh | Cửa kính, vách tắm, cửa tủ | Lan can, mái kính, cửa sổ tầng cao, cửa trưng bày |
Ở Việt Nam, kính xây dựng có các tiêu chuẩn TCVN riêng cho kính tôi nhiệt (cường lực) và kính dán an toàn. Khi mua, có thể hỏi nhà cung cấp về chứng nhận, và tìm ký hiệu nhận biết trên góc tấm kính.
Chọn kính cho cửa trong nhà
- Cửa đi bằng kính, vách kính sát sàn: tối thiểu kính cường lực; có trẻ nhỏ thì cân nhắc kính dán.
- Cabin tắm kính: kính cường lực, chọn nơi làm có ngâm nhiệt nếu được; kiểm tra cạnh kính không sứt khi lắp.
- Cửa ban công, cửa sổ tầng cao, lan can kính: kính dán an toàn, hoặc kính cường lực dán.
- Cửa nhà mặt phố cần cách âm: kính dán hoặc kính hộp hai lớp có khoảng khí ở giữa.
Chống đâm vào kính
Kính càng trong, càng sạch thì người càng dễ không nhận ra. Nhiều người, nhất là trẻ em và người lớn tuổi, đã bị thương vì đi thẳng vào cửa kính tưởng là lối mở. Cách đơn giản nhất: dán một dải decal mờ, hoa văn hoặc chấm tròn ngang tầm mắt người lớn và một dải ngang tầm mắt trẻ em. Nhiều quy chuẩn ở nước ngoài bắt buộc dấu nhận biết này cho vách kính lớn ở nơi công cộng.
Góc nhìn hôm nay
Cửa kính ngày càng phổ biến trong nhà Việt vì sáng, thoáng, hiện đại. Nhưng cái giá của một tấm kính sai loại có thể là một vết thương nghiêm trọng. Khi làm cửa kính, hãy hỏi ba câu: đây là kính gì, nếu vỡ thì vỡ thế nào, và có ai trong nhà dễ đâm vào nó không. Ba câu hỏi ấy quan trọng hơn chuyện kính dày bao nhiêu milimet.
Câu hỏi thường gặp
Kính cường lực khác kính dán an toàn thế nào?
Kính cường lực được tôi nhiệt để cứng hơn, khi vỡ vụn thành hạt nhỏ và cả tấm sụp xuống. Kính dán gồm nhiều lớp kính kẹp phim nhựa, khi vỡ mảnh vẫn dính trên phim và tấm kính vẫn đứng tại chỗ.
Vì sao kính cường lực tự vỡ?
Một nguyên nhân là tạp chất nickel sulfide rất nhỏ trong kính giãn nở theo thời gian; cạnh kính bị sứt khi lắp đặt cũng thường gây vỡ. Quy trình ngâm nhiệt ở nhà máy giúp giảm rủi ro này.
Có khoan được kính cường lực không?
Không. Mọi việc cắt, khoan, mài cạnh phải làm trước khi tôi kính. Khoan hoặc cắt kính cường lực đã tôi sẽ làm cả tấm vỡ ngay.
Cabin tắm nên dùng kính gì?
Nên dùng kính cường lực, chọn nơi sản xuất có quy trình ngâm nhiệt nếu được, kiểm tra cạnh kính không bị sứt mẻ khi lắp. Nhà có trẻ nhỏ có thể cân nhắc kính dán an toàn.